अभंग २४०१–२७००

साकरेचें नाम घेतां कळे गोडी । तैसी आह्मां जोडी वैष्णवांची ॥१॥

भोजनाची चिंता माय वाहे बाळा । आह्मांसि तरी खेळावरि चित्त ॥२॥

तुका ह्मणे आह्मी देहउपकारें । गाऊं निरंतर नाचों लागों ॥३॥

सुखें घेऊं जन्मांतरें । एक बरें इहलोकीं ॥१॥

हरिदासांचा समागम। अंगीं प्रेम विसांवे ॥२॥

तुका ह्मणे हें चि मन । इच्छादान मागतसे ॥३॥

करूं जातां सन्निधान । क्षणि जन पालटे ॥१॥

हें तों आलें अनुभवा । पाहावें जीवावरूनि ॥२॥

तुका ह्मणे केला त्याग । सर्वसंग ह्मणऊनि ॥३॥

क्षीर मागे तया रायतें वाढी । पाधानी गधडी ऐशा नांवें ॥१॥

अमंगळ वाणी वदवी मंगळी । अशुभ वोंगळी शोभन तें ॥२॥

तुका ह्मणे नेणें समयो ठाया ठाव । राहाडी ते वाव नरकाडी ॥३॥

विंचा पीडी नांगी । ज्याचा दोष त्याचे अंगीं ॥१॥

मधुरा उत्तरीं । रांवा खेळे उरावरी ॥२॥

तुका ह्मणे रेडा । सुखें जाती ऐशा पीडा ॥३॥

तीथाअची अपेक्षा स्थळीं वाढे धर्म । जाणावें तें वर्म बहु पुण्य ॥१॥

करूनी चिंतन करवावें आणिकां । तो या जाला लोकां नाव जगीं ॥२॥

तुका ह्मणे ऐसे परउपकारी । त्यांच्या पायांवरी डोई माझी ॥३॥

भयाची तों आह्मां चिंत्तीं । राहो खंती सकेना ॥१॥

करीन तें कवतुकें। अवघें निकें शोभेल ॥२॥

तुका ह्मणे माप भरूं । दिस सारूं कवतुकें ॥३॥

पाचारितां धावे । ऐसी ठायींची हे सवे ॥१॥

जाणे कळवळा । भावसिद्धींचा जिव्हाळा ॥२॥

तुका ह्मणे नाम । मागें मागें धांवे प्रेम ॥३॥

कां जी माझे जीवीं । आळस ठेविला गोसावीं ॥१॥

देहआत्म वंदी । केला घात कुबुद्धी ॥२॥

तुका ह्मणे मन । कळवळी वाटे सीण ॥३॥

दर्शनाचें आर्त जीवा । बहु देवा राहिलें ॥१॥

येथें जरी उरे चिंता । कोण दाता याहूनी ॥२॥

तुका ह्मणे जाणवलें । आह्मां भलें एवढेंच ॥३॥

बैसों पाठमोरीं । मना वाटे तैसे करीं ॥१॥

आपुलाल्या इच्छा। मागों जया व्हावें जैशा ॥२॥

तुका ह्मणे आई । नव्हसी उदास विठाई ॥३॥

विश्वंभरा वोळे । बहुत हात कान डोळे ॥१॥

जें जें वाटे गोड । तैसें पुरवितो कोड ॥२॥

तुका ह्मणे भेटी । कांहीं पडों नेदी तुटी ॥३॥

दाटे कंठ लागे डोळियां पाझर । गुणाची अपार वृष्टि वरी ॥१॥

तुझ्या मोहें पडो मागील विसर । आलापें सुस्वर करिन कंठ ॥२॥

तुका ह्मणे येथें पाहिजे सौरस । तुह्मांविण रस गोड नव्हे ॥३॥

पसरूनि राहिलों बाहो । सोयी अहो तुमचिये ॥१॥

बैसायाची इच्छा कडे। चाली खडे रुपताती ॥२॥

तुका ह्मणे कृपाळुवा । करीन सेवा लागली ॥३॥

आह्मी जालों एकविध । सुद्या सुदें असावें ॥१॥

घेतलें तें उसणें द्यावें । कांहीं भावें विशेषें ॥२॥

तुका ह्मणे क्रियानष्ट । तरी कष्ट घेतसां ॥३॥

आह्मी आर्तभूत जिवीं । तुह्मी गोसावी तों उदास ॥१॥

आह्मी मरों वेरझारीं। स्वामी घरीं बैसले ॥२॥

तुका ह्मणे करितां वाद । कांहीं भेद कळेना ॥३॥

पुसावें तें ठाई आपुल्या आपण । अहंकारा शून्य घालूनियां ॥१॥

फळ तें चि बीज बीज तें ची फळ । उपनांवें मूळ न पालटे ॥२॥

तुका ह्मणे अवघे गव्हांचे प्रकार । सोनें अलंकार मिथ्या नांव ॥३॥

माझी आतां सत्ता आहे । तुह्मां पायां हे वरती ॥१॥

पुरवावी केली आळी । जे जे काळीं मागण तें ॥२॥

तुका ह्मणे सुटसी कैसा । धरूनि दिशा राहिलों ॥३॥

फावलें तुह्मां मागें । नवतों लागें पावलों ॥१॥

घरीं होती गोवी जाली । कामें बोली न घडे चि ॥२॥

तुका ह्मणे धडफुडा । जालों झाडा देइप देवा ॥३॥

आतां नये बोलों अव्हेराची मात । बाळावरि चित्त असों द्यावें ॥१॥

न वंचीं वो कांहीं एकही प्रकार । आपणां अंतर नका मज ॥२॥

तुका ह्मणे मोहो राखावा सतंत । नये पाहों अंत पांडुरंगा ॥३॥

करूनि राहों जरी आत्मा चि प्रमाण । निश्चळ नव्हे मन काय करूं ॥१॥

पुरे पुरे आतां तुमचें ब्रह्मज्ञान । आह्मासी चरण न सोडणें ॥२॥

विरोधें विरोध वाढे पुढतोपुढती । वासनेचे हातीं गर्भवास ॥३॥

सांडीमांडीअंगीं वसे पुण्यपाप । बंधन संकल्प या चि नांवें ॥४॥

तुका ह्मणे नाहीं मुक्तता मोकळी । ऐसा कोण बळी निरसी देह ॥५॥

तुमचे स्तुतियोग्य कोटें माझी वाणी । मस्तक चरणीं ठेवीतसें ॥१॥

कैचें भाग्य ऐसें पाविजे संनिध । नेणें पाळूं विध करुणा भाकीं ॥२॥

संतांचे सेवटीं उिच्छष्टाची आस । करूनियां वास पाहातसें ॥३॥

करीं इच्छा मज ह्मणोत आपुलें । एखादिया बोलें निमित्याच्या ॥४॥

तुका ह्मणे शरण आलों हें साधन । करितों चिंतन रात्रदिवस ॥५॥

सर्वविशीं आह्मीं हे चि जोडी केली । स्वीमीची साधिली चरणसेवा ॥१॥

नाहीं पडों दिला विचाराचा गोवा । नाहीं पाठी हेवा येऊं दिला ॥२॥

केला लाग वेगीं अवघी चि तांतडी । भावना ते कुडी दुराविली ॥३॥

कोठें मग ऐसें होतें सावकास । जळो तया आस वेव्हाराची ॥४॥

तुका ह्मणे लाभ घेतला पालवीं। आतां नाहीं गोवी कशाची ही ॥५॥

येणें मुखें तुझे वणाअ गुण नाम । तें चि मज प्रेम देइप देवा ॥१॥

कान भरोनियां ऐकें तुझी कीर्ती । ते मज विश्रांती देई देवा ॥२॥

वाहें रंगीं टाळी नाचेन उदास । हें देइप हातांस पायां बळ ॥३॥

तुका ह्मणे माझा सकळ देहभाव । आणीक नको ठाव चिंतूं यासी ॥४॥

तूं माझा मायबाप सकळ वित्त गोत । तूं चि माझें हित करिता देवा ॥१॥

तूं चि माझा आचार तूंचि माझा विचार। तूं चि सर्व भार चालविसी ॥२॥

सर्व भावें मज तूं होसी प्रमाण । ऐसी तुझी आण वाहातुसें ॥३॥

तुका ह्मणे तुज विकला जीवभाव। कळे तो उपाव करीं आतां ॥४॥

वारंवार तुज द्यावया आठव । ऐक तो भाव माझा कैसा ॥१॥

गुणां अवगुणांचे पडती आघात । तेणें होय चित्त कासावीस ॥२॥

कांहीं एक तुझा न देखों आधार । ह्मणऊनी धीर नाहीं जीवा ॥३॥

तुका ह्मणे तूं ब्रह्मांडाचा जीव । तरी कां आह्मी कींव भाकीतसों ॥४॥

असोत हे तुझे प्रकार सकळ । काय खळखळ करावी हे ॥१॥

विचारितां आयुष्य जातें वांयांविण । रोज जन्मा गोवण पडतसे ॥२॥

राहेन मी तुझे पाय आठवूनी । आणीक तें मनीं येऊं नेदीं ॥३॥

तुका ह्मणे येथें येसी अनायासें । थोर तुज पिसें कीर्तनाचें ॥४॥

विष्णुदासां भोग । जरी आह्मां पीडी रोग ॥१॥

आह्मां काळें खावें । बोलिलें तें वांयां जावें ॥२॥

तुका ह्मणे दास । आह्मी भोगूं गर्भवास ॥३॥

भावें गावें गीत । शुद्ध करूनियां चित्त ॥१॥

आणिकांचे कानीं । गुण दोष मना नाणीं ॥२॥

मस्तक ठेंगणा । करी संतांच्या चरणा ॥३॥

वेचीं तें वचन । जेणें राहे समाधान ॥४॥

तुका ह्मणे फार । थोडा तरी पर उपकार ॥५॥

वचन तें नाहीं तोडीत शरीरा । भेदत अंतरा वज्रा- ऐसें ॥१॥

नाहीं शब्द मुखीं लागत तिखट । नाहीं जड होत पोट तेणें ॥२॥

तुका ह्मणे जरी गिळे अहंकार । तरी वसे घर नारायण ॥३॥

नव्हो आतां जीवीं कपटवसती । मग काकुळती कोणा यावें ॥१॥

चोखटिया नाहीं विटाळाचा आघात । साच ते साचांत सांचा पडे ॥२॥

विचारिली वाट उसंत सीतळ । बुद्धीपुढें बळ तृणतुल्य ॥३॥

आहाराच्या घासें पचोनियां जिरे । वासना ही उरे उर्वरीत ॥४॥

तुका ह्मणे ताळा घालावा वचनीं । तूं माझी जननी पांडुरंगे ॥५॥

नव्हती हीं माझीं जायाचीं भूषणें । असे नारायणें उचित केलें ॥१॥

अर्थांतरीं असे अनुभवसेवन । परिपाकीं मन साक्ष येथें ॥२॥

तुका ह्मणे मज सरतें परतें । हें नाहीं अनंतें उरों दिलें ॥३॥

सहज लीळा मी साक्षी याचा । नये वंचूं वाचा ऐसें जालें ॥१॥

तम नासी परि वेव्हारा वेगळा । रविप्रभाकळा वर्ते जन ॥२॥

तुका ह्मणे येथें गेला अतिशय । आतां पुन्हा नये तोंड दावूं ॥३॥

बोलाल या आतां आपुल्यापुरतें । मज या अनंतें गोवियेलें ॥१॥

तुमचे ते शब्द कोरडिया गोष्टी । मज सवें मिठी अंगसंगें ॥२॥

तुका ह्मणे तुह्मां होईल हे परी । अनुभव वरी येईल मग ॥३॥

जैशा तुह्मी दुरी आहां । तैशा राहा अंतरें ॥१॥

अवघा हा चि राखा काळ । विक्राळ चि भोंवता ॥२॥

तुका ह्मणे मज ऐशा । होतां पिशा जगनिंद्य ॥३॥

सतीचें तें घेतां वाण । बहु कठीण परिणामीं ॥१॥

जरि होय उघडी दृष्टि । तरि गोष्टी युद्धाच्या ॥२॥

तुका ह्मणे अंगा येतां । तरी सत्ता धैर्याची ॥३॥

आडवा तो उभा । असे दाटोनियां प्रभा ॥१॥

भेदाभेद आटी । नाहीं फार कोठें तुटी ॥२॥

तुका ह्मणे गोवा । उगवा वेव्हाराचा हेवा ॥३॥

एका बोटाची निशाणी । परीपाख नाहीं मनीं ॥१॥

वैष्णवांचा धर्म। जग विष्णु नेणे वर्म ॥२॥

अतिशयें पाप । तुका सत्य करी माप ॥३॥

सत्यत्वेंशीं घेणें भक्तीचा अनुभव । स्वामीचा गौरव इच्छीतसें ॥१॥

वाणी वदे त्याचा कोणांसी विश्वास । अभयें करें दास सत्य तइप ॥२॥

तुका ह्मणे आधीं न करीं तांतडी । पायीं जाली जोडी तेणें शुद्ध ॥३॥

सर्वात्मकपण । माझें हिरोनि नेतो कोण ॥१॥

घेईन जन्मांतरें। हें चि करावया खरें ॥२॥

तुका ह्मणे देवा । ॠणी करूनि ठेवूं सेवा ॥३॥

आणितां त्या गती । हंस काउळे न होती ॥१॥

नाकेंविण मोती । उभ्या बाजारें फजिती ॥२॥

हुकुमदाज तुका । येथें कोणी काुंफ्दों नका ॥३॥

ढेंकणासी बाज गड । उतरचढ केवढी ॥१॥

बोरामध्यें वसे अळी। अठोळीच भोंवती ॥२॥

पोटासाटीं वेंची चणे । राजा ह्मणे तोंडें मी ॥३॥

बेडकानें चिखल खावा । काय ठावा सागर ॥४॥

तुका ह्मणे ऐसें आहे । काय पाहे त्यांत तें ॥५॥

धांव धांव गरुडध्वजा । आह्मां अनाथांच्या काजा ॥१॥

पाहें पाहें त्या मारगें । कोणी येतें माझ्या लागें ॥२॥

असोनियां ऐसा । तुज सारिखा कोंवसा ॥३॥

न लवावा उशीर । नेणों कां हा केला धीर ॥४॥

तुका ह्मणे चाली । नको चालूं धांव घालीं ॥५॥

पांडुरंगे पांडुरंगे । माझे गंगे माउलिये ॥१॥

अंगें अंग मेळउनी । करीं धणी फेडाया ॥२॥

तुका ह्मणे घेइन उड्या । सांडिन कुड्या भावना ॥३॥

गजइंद्र पशु आप्तें मोकलिला । तो तुज स्मरला पांडुरंगा ॥१॥

धेनु वत्सावरी झेंप घाली जैसी । तैसें गजेंद्रासी सोडविलें ॥२॥

तुका ह्मणे ब्रीद बांधलें यासाठीं । भक्तांसी संकटीं रक्षावया ॥३॥

चारी वेद जयासाटीं । त्याचें नाम धरा कंठीं ॥१॥

अठरा पुराणांचे पोटीं । नामाविण नाहीं गोठी ॥२॥

गीता जेणें उपदेशिली। ते ही विटेवरी माउली ॥३॥

तुका ह्मणे सार धरीं । वाचे हरिनाम उच्चारीं ॥४॥

पाहातां ठायाठाव । जातो अंतरोनि देव ॥१॥

त्रिविधदेह परिचारा । जनीं जनार्दन खरा ॥२॥

तुका ह्मणे धीरें- । विण कैसें होतें बरें ॥३॥

नामसंकीर्तन साधन पैं सोपें । जळतील पापें जन्मांतरें ॥१॥

ठायींच बैसोनि करा एकचित्त । आवडी अनंत आळवावा ॥२॥

रामकृष्णहरिविठ्ठलकेशवा । मंत्र हा जपावा सर्वकाळ ॥३॥

याहूनि आणीक नाहीं पैं साधन । वाहातसें आण विठोबाची ॥४॥

तुका ह्मणे सोपें आहे सर्वांहूनि । शाहाणा तो धणी घेतो येथें ॥५॥

भाविकांचें काज अंगें देव करी । काढी धर्माघरीं उिच्छष्ट तें ॥१॥

काय देवा घरीं न मिळेची अन्न । मागे भाजीपान द्रौपदीसी ॥२॥

अर्जुनाचीं घोडीं धुतलीं अनंतें । संकटें बहुतें निवारिलीं ॥३॥

तुका ह्मणे ऐसीं आवडती लडिवाळें । जाणीवेचें काळें तोंड देवा ॥४॥

सांवळें रूपडें चोरटें चित्ताचें । उभें पंढरीचे विटेवरी ॥१॥

आन गोड कांहीं न लगे संसारीं । राहिले अंतरीं पाय तुझे ॥२॥

प्राण रिघों पाहे कुडी हे सांडुनी । श्रीमुख नयनीं न देखतां ॥३॥

चित्त मोहियेलें नंदाच्या नंदनें । तुका ह्मणे येणें गरुडध्वजें ॥४॥

ऐका ऐका भाविकजन । कोण कोण व्हाल ते ॥१॥

नका शोधूं मतांतरें। नुमगे खरें बुडाल ॥२॥

कलिमध्यें दास तुका । जातो लोकां सांगत ॥३॥

आपुलिया आंगें तोडी मायाजाळ । ऐसें नाहीं बळ कोणापाशीं ॥१॥

हर्षामर्ष जों हे नाहीं जों जिराले । तोंवरि हे केले चार त्यांनीं ॥२॥

मुक्त जालों ऐसें बोलों जाये मुखें । तुका ह्मणे दुःखें बांधला तो ॥३॥

आलिया अतीता ह्मणतसां पुढारें । आपुलें रोकडें सत्त्व जाय ॥१॥

दारीं हाका कैसें करवतें भोजन । रुची तरि अन्न कैसें देतें ॥२॥

तुका ह्मणे ध्वज उभारिला कर । ते शक्ति उदार काय जाली ॥३॥

जेथें लक्ष्मीचा वास । गंगा आली पापा नास ॥१॥

सेवा केली संतजनीं। सुखें राहिले लपोनि ॥२॥

तुका ह्मणे वांकी । भाट जाली तिहीं लोकीं ॥३॥

रूपीं जडले लोचन । पायीं िस्थरावलें मन ॥१॥

कळों नये सुखदुःख। तान हरपली भूक ॥२॥

तुका ह्मणे नव्हे परती । तुझ्या दर्शनें मागुती ॥३॥

जाणतें लेकरूं । माता लागे दूर धरूं ॥१॥

नाहीं मुक्ताफळा । भेटी मागुती त्या जळा ॥२॥

तुका ह्मणे लोणी । ताक सांडी निवडूनि ॥३॥

तुजविण कोणां । शरण जाऊं नारायणा ॥१॥

पाहिलीं पुराणें । धांडोळिलीं दरुषणें ॥२॥

तुका ह्मणे ठायीं । जडून ठेलों तुझ्या पायीं ॥३॥

ऐसें भाग्य कइप लाहाता होईन । अवघें देखें जन ब्रह्मरूप ॥१॥

शांति क्षमा दया मूर्तिमंत अंगीं । परावृत्त संगीं कामादिकां ॥२॥

विवेकासहित वैराग्याचें बळ । धग्धगितोज्ज्वाळ अिग्न जैसा ॥३॥

भक्ति नवविधा भावशुद्ध बरी । अळंकारावरी मुगुटमणि ॥४॥

तुका ह्मणे माझी पुरवी वासना । कोण नारायणा तुजविण ॥५॥

कासया करावे तपाचे डोंगर । आणीक अपार दुःखरासी ॥१॥

कासया पुजावीं अनेक दैवतें । पोटभरे तेथें लाभ नाहीं ॥२॥

कासया करावे मुक्तीचे सायास । मिळे पंढरीस फुका साटीं ॥३॥

तुका ह्मणे करीं कीर्तन पसारा । लाभ येईल घरा पाहिजे तो ॥४॥

वैष्णवमुनिविप्रांचा सन्मान । करावा आपण घेऊं नये ॥१॥

प्रभु जाला तरी संसाराचा दास । विहित तयासी यांची सेवा ॥२॥

तुका ह्मणे हे आशीर्वादें बळी । जाईल तो छळी नरकायासीं ॥३॥

देव वसे चित्तीं । त्याची घडावी संगती ॥१॥

हरिजनासी भेटी । नहो अंगसंगें तुटी ॥२॥

तुका ह्मणे जिणें । भलें संतसंघष्टणें ॥३॥

भाग सीण गेला । माझा सकळ विठ्ठला ॥१॥

राहिली तळमळ । तइप पासोनी सकळ ॥२॥

तुका ह्मणे धालें । पोट ऐसें कळों आलें ॥३॥

रायाचें सेवक । सेवटीचें पीडी रंक ॥१॥

परिसेंसी भेटी । नव्हे लोहोपणा तुटी ॥२॥

तुझें नाम कंठीं । तुक्या काळासवें भेटी ॥३॥

सुखरूप ऐसें कोण दुजें सांगा । माझ्या पांडुरंगा सारिकें तें ॥१॥

चंद्रभागे स्नान विध तो हरिकथा । समाधान चित्ता सर्वकाळ ॥२॥

तुका ह्मणे काला वैकुंठीं दुर्लभ । विशेष तो लाभ संतसंग ॥३॥

नसतां अधिकार उपदेशासी बळत्कार । तरि ते केले हो चार माकडा आणि गारूडी ॥१॥

नये बांधों गांठी पदरा आण ऐसी तुटी । असोन कसोटी शिष्टाचारअनुभव ॥२॥

उपदेसी तुका मेघ वृष्टीनें आइका । संकल्पासी धोका सहज तें उत्तम ॥३॥

घालुनियां मापीं । देवभक्त बैसले जपीं ॥१॥

अमुपीं उखतें । आपण वोस आपण यातें ॥२॥

देव आतां जाला । उगवे संकोच वहिला ॥३॥

अखंड नेलें वेठी । भार सत्याविण गांठी ॥४॥

आडकिला झोंपा । रिता किळवरचा खोंपा ॥५॥

गोदातीरीं आड । करिते करविते द्वाड ॥६॥

तुका ह्मणे बळें । उपदेशाचें तोंड काळें ॥७॥

उंबरांतील कीटका । हें चि ब्रह्मांड ऐसें लेखा ॥१॥

हें चि ब्रह्मांड आह्मांसी । ऐसीं अगणित अंडें कैसीं ॥२॥

विराटाचे अंगी तैसे । मोजूं जातां अगणित केंश ॥३॥

ऐशा विराटाच्या कोटी । सांटवल्या ज्याच्या पोटीं ॥४॥

तो हा नंदाचा बाळमुकुंद । तान्हा ह्मणवी परमानंद ॥५॥

ऐशी अगम्य ईश्वरी लीळा । ब्रह्मानंदीं गम्य तुक्याला ॥६॥

ब्रह्मज्ञान तरी एके दिवसीं कळे । तात्काळ हा गळे अभिमान ॥१॥

जनकभेटीसी पाठविला तेणें । अभिमान नाणें खोटें केलें ॥२॥

खोटें करूनियां लाविला अभ्यासीं । मेरुशिखरासी शुक गेला ॥३॥

जाऊनियां तेणें साधिली समाधी । तुका ह्मणे तधीं होतों आह्मी ॥४॥

सहज पावतां भगवंतीं परि हीं विकल्पें परतीं । फुकाची हे चित्तीं वाठवण कां न धरिती ॥१॥

विरजाहोम या चि नांवें देह नव्हे मी जाणावें । मग कां जी यावें वरी लागे संकल्पा ॥२॥

कामक्रोधे देह मिळण स्वाहाकारीं कैंचें पुण्य । मंत्रीं पूजियेला यज्ञा मनमुंडण नव्हे चि ॥३॥

अनन्यभक्तीचे उपाय ते या विठोबाचे पाय । ध्याइल तो काय जाणे चुकों मारग ॥४॥

आतां सांगे तुका एक तुह्मी चुकों नका । सांडीमांडी धोका शरण रिघतां गोमटें ॥५॥

आह्मीं जाणावें तें काई तुझें वर्म कोणे ठायीं । अंतपार नाहीं ऐसें श्रुति बोलती ॥१॥

खालता सप्त ही पाताळा वरता स्वर्गाहूनि ढिसाळा । तो मी मस्यक डोळां कैसा पाहों आपला ॥२॥

मज असे हा भरवसा पढीयें वोसी तयां तैसा । पंढरीनिवासा तुका ह्मणे गा विठोबा ॥३॥

वृक्ष वल्ली आह्मां सोयरीं वनचरें । पक्षी ही सुस्वरें आळविती ॥१॥

आकाश मंडप पृथुवी आसन । रमे तेथें मन क्रीडा करी ॥२॥

कंथाकुमंडलु देहउपचारा । जाणवितो वारा अवश्वरु ॥३॥

हरिकथा भोजन परवडी विस्तार । करोनि प्रकार सेवूं रुची ॥४॥

तुका ह्मणे होय मनासी संवाद । आपुला चि वाद आपणांसी ॥५॥

अनंत ब्रह्मांडें । एके रोमीं ऐसें धेंडें ॥१॥

मारी दैत्य गाडे । ज्यांचे पुराणीं पवाडे ॥२॥

तुका ह्मणे कळा । अंगीं जयाच्या सकळा ॥३॥

सावधान ऐसें काय तें विचारा । आले हो संसारा सकळ ही ॥१॥

मंगळ हें नोहे कन्यापुत्रादिक । राहिला लौकिक अंतरपाट ॥२॥

तुका ह्मणे देव अंतरला दुरी । डोळिया अंधारी पडलीसे ॥३॥

लवण मेळवितां जळें । काय उरलें निराळें ॥१॥

अिग्नकर्पुराच्या मेळीं । काय उरली काजळी ॥२॥

तुका ह्मणे होती । तुझी माझी एक ज्योती ॥३॥

सुख नाहीं कोठें आलिया संसारीं । वांया हांवभरी होऊं नका ॥१॥

चवदा कल्पेंवरी आयुष्य जयाला । परी तो राहिला ताटीखालीं ॥२॥

तुका ह्मणे वेगीं जाय सुटोनियां । धरूनि हृदयामाजी हरि ॥३॥

तुज करितां होय ऐसें कांहीं नाहीं । डोंगराची राई रंक राणा ॥१॥

सोळा सहजर नारी ब्रह्मचारी कैसा । निराहारी दुर्वासा नवल नव्हे ॥२॥

पंचभ्रतार द्रौपदी सती । करितां पितृशांती पुण्य धर्मा ॥३॥

दशरथा पातकें ब्रह्महत्ये ऐसीं । नवल त्याचे कुशीं जन्म तुझा ॥४॥

मुनेश्वरा नाहीं दोष अनुमात्र । भांडवितां सुत्र वध होती ॥५॥

तुका ह्मणे माझे दोष ते कायी । सरता तुझा पायीं जालों देवा ॥६॥

जननिया बाळका रे घातलें पाळणा । पंचतत्त्वीं जडियेल्या वारतिया चहूं कोणा । अखंड जडियेल्या तया ढाळ अंगणा । वैखरी धरूनि हातीं भाव दावी खेळणा ॥१॥

खेळतां बाहेरि रे मुला लोकांच्या सवें । बागुल काळतोंडा नाहीं नेतो तें ठावें । खेळतां दुश्चित्ता रे देखोनि तें न्यावें । ह्मणोनि सांगें तुज शीघ्र वचन पाळावें ॥२॥

संचित मागें तुज शुद्ध होतें सांगाती । तेणें तुज वांचविलें वेरझारिया हातीं । आणीक नेली मागें काय जाणों तीं किती । आलासि येथवरि थोरपुण्यें बहुतीं ॥३॥

खेळतां शुक देवा तो रे लागला पाठीं । लपाला वरुषें बारा तिये मातेचे पोटीं । रिघतां बाहेरि रे पळे घेऊनि कासोटी । ते चि परी जाली स्वामी भेणें रिघें कपाटीं ॥४॥

खेळतां चक्रवर्ती जनका लागला धाक । पडिला अग्नीमाजी पाव जळत एक। भरलासे कांप अंगीं सुख नाठवें दुःख। आप पर तें ही नाहीं देहभाव सकिळक ॥५॥

सिभ्रीया चक्रवर्ती कव पडिली अवचिती । धीट तो न भे तया मास कापिलें हातीं । टाकिलें तयावरी खुणें गोविला अंतीं । पावला मायबाप हिरोन घेतला हातीं ॥६॥

बांधलें अजामेळा वेश्यागणीका कैसी । मारिली हाक धाकें कळलें मायबापासी। घातली धांव नेटें वेगीं पावला त्यासी । हिरोनि नेलीं दोघें आपणयां तीं पासी ॥७॥

धरूनी आठवू रे बाळा राहें निश्चळ । खेळतां दुश्चिता रे नको जाऊं बरळ। टोंकताहे तुजलागीं दिवस लेखूनी काळ । मग नेदी आठवूं रे नेत्रीं घालीं पडळ ॥८॥

ऐसी तीं कृपावंतें बाळा मोहिलें चित्त । सुस्वरें कंठ गाय मधुर आणि संगीत । तेणें तें चि चित्त राहे होऊनियां निवांत । पावती तुका ह्मणे नाहीं विश्वास ते घात ॥९॥

उभ्या बाजारांत कथा । हे तों नावडे पंढरिनाथा ॥१॥

लावी अनुसंधान। कांहीं देईल ह्मणऊन ॥२॥

काय केलें रांडलेंका । तुला राजी नाहीं तुका ॥३॥

असोत लोकांचे बोल शिरावरी । माझी मज बरी विठाबाई ॥१॥

वेदशास्त्रें जिसी वर्णिती पुराणें । तिचें मी पोसणें लडिवाळ ॥२॥

जिचें नाम कामधेनु कल्पतरू । तिचें मी लेंकरूं तुका ह्मणे ॥३॥

वाराणसी गया पाहिली द्वारका । परी नये तुका पंढरीच्या ॥१॥

पंढरीसी नाहीं कोणा अभिमान । पायां पडे जन एकमेका ॥२॥

तुका ह्मणे जाय एकवेळ पंढरी । तयाचिये घरीं यम न ये ॥३॥

सांडुनियां सर्व लौकिकाची लाज । आळवा यदुराज भक्तिभावें ॥१॥

वेंचूनियां चिंध्या भरूनियां धागा । गुंडाळूनि ढुंगा आळवावें ॥२॥

तुका म्हणे ऐसें मांडिल्या निर्वाण । तया नारायण उपेक्षीना ॥३॥

दह्यांचिया अंगीं निघे ताक लोणी । एका मोलें दोन्ही मागों नये ॥१॥

पृथ्वीचा पोटीं हिरा गारगोटी । दोहोंसी समसाटी करूं नये ॥२॥

तुका ह्मणे तैसे संत आणि जन । दोहींसी समान भजूं नये ॥३॥

तेरा दिवस जाले निश्चक्र करितां । न पवसी अनंता मायबापा ॥१॥

तुजवरी आतां प्राण मी तजीन । हत्या मी घालीन पांडुरंगा ॥२॥

फार विठाबाई धरिली तुझी आस । करीन जीवा नास पांडुरंगा ॥३॥

तुका ह्मणे आतां मांडिलें निर्वाण । प्राण हा सांडीन तुजवरी ॥४॥

लोक फार वाखा अमंगळ जाला । त्याचा त्याग केला पांडुरंगा ॥१॥

घर दार अवघीं तजिलीं नारायणा । जीवींच्या जीवना पांडुरंगा ॥२॥

तुका ह्मणे पडिलों पुंडलिकापाशीं । धांव हृषीकेशी आिंळगीं मज ॥३॥

इंिद्रयांचीं दिनें । आह्मी केलों नारायणें ॥१॥

नाहीं अंगीं बळ । त्याग करींसा सकळ ॥२॥

तुका ह्मणे मोटें । प्रारब्ध होतें खोटें ॥३॥

हातीं धरूं जावें । तेणें परतें चि व्हावें ॥१॥

देव ना संसार । दोहीं ठायीं नाहीं थार ॥२॥

तुका ह्मणे पीक । भूमि न दे न मिळे भीक ॥३॥

मोलें घातलें रडाया । नाहीं असुं आणि माया ॥१॥

वेठी धरिल्या दावी भाव । मागें पळायाचा पाव ॥२॥

काजव्याच्या ज्योती । तुका ह्मणे न लगे वाती ॥३॥

तरि च जन्मा यावें । दास विठ्ठलाचें व्हावें ॥१॥

ज्याल्याचें तें फळ। अंगीं लागों नेदी मळ ॥२॥

तुका ह्मणे भले । ज्याच्या नावें मानवलें ॥३॥

देव ते संत देव ते संत । निमित्य त्या प्रतिमा ॥१॥

निराकारी ओस दिशा । येथें इच्छा पुरतसे ॥२॥

तुका ह्मणे रोकडें केणें । सेवितां येणें पोट धाय ॥३॥

न कळे माव मुनि मागे एकी अंतुरी । साठी संवत्सरां जन्म तया उदरीं ॥१॥

हनुमंता भेटी गर्व हरिला दोहींचा । गरुडा विटंबना रूपा सत्यभामेच्या ॥२॥

द्रौपदीचा भेद पुरविला समयीं । ॠषि फळवनीं देंठीं लावितां ठायीं ॥३॥

अर्जुनाच्या रथीं कपि स्तंभीं ठेविला । दोहीं पैज तेथें गर्व हरी दादुला ॥४॥

भावभक्ती सत्त्वगुण जाला दुर्जना । तुका ह्मणे सकळां छंदें खेळे आपण ॥५॥

उदारा कृपाळा अंगा देवांच्या देवा । तुजसवें पण आतां आमुचा दावा ॥१॥

अवघीं आवरूनि तुझे लाविलीं पाठीं । आतां त्या विसर सोहंकोहंच्या गोष्टी ॥२॥

तुका ह्मणे आतां चरणीं घातली मिठी । पडिली ते पडो तुह्मा आह्मांसी तुटी ॥३॥

जाली होती काया । बहु मळीन देवराया ॥१॥

अनुतापें झाला झाडा । प्रारब्धाचा केला तोडा ॥२॥

तुका ह्मणे देह पायीं । ठेवूनि झालों उतराई ॥३॥

आजि आनंदु रे एकी परमानंदु रे । जया श्रुति नेति नेति ह्मणती गोविंदु रे ॥१॥

सदा सन सांत आह्मां नित्य दिवाळी । आनंदें निर्भर आमचा कैवारी बळी ॥२॥

तुका ह्मणे नाहीं जन्ममरणांचा धाक । संत सनकादिक तें आमचें कवतुक ॥३॥

प्राणियां एक बीजमंत्र उच्चारीं । प्रतिदिनीं रामकृष्ण ह्मण कां मुरारि ॥१॥

उपास पारणें न लगे वनसेवन। न लगे धूम्रपान पंचाअग्नतापन ॥२॥

फुकाचें सुखाचें कांहीं न वेचें भांडार । कोटी यज्ञां परिस तुका ह्मणे हें सार ॥३॥

विठ्ठल कीर्तनाचे अंतीं । जय जय हरी जे ह्मणती ॥१॥

बैसोनि हरिकथेसी । होय सावध चित्तासी ॥२॥

तुका ह्मणे त्याचा जन्म । सुफळ जाला भवक्रम ॥३॥

न चलवे पंथ वेच नसतां पालवीं । शरीर विटंबिलें वाटे भीक मागावी ॥१॥

राम ह्मणवितां रांडा पोरें निरविशी । पडसी यमा हांतीं जाचविती चौ†याशी ॥२॥

मुखीं नाहीं राम तो ही आत्महत्यारा । तुका ह्मणे लाज नाहीं तया गंव्हारा ॥३॥

थडियेसी निघतां पाषाणांच्या सांगडी । बुडतां मध्यभागीं तेथें कोण घाली उडी ॥१॥

सावधपणें सोमवल वाटी भरोनियां प्याला । मरणा अंतीं वैद्य बोलावितो गहिला ॥२॥

तुकाह्मणे करीं ठायींचा चि विचार । जंवें नाहीं पातला यमाचा किंकर ॥३॥

द्या जी माझा विचारोनियां विभाग । न खंडे हा लाग आहाचपणें ॥१॥

करवितां कल्हें जिवाचियेसाटीं । हे तुह्मां वोखटीं ढाळ देवा ॥२॥

तुका ह्मणे धीर कारण आपुला । तुह्मीं तों विठ्ठला मायातीत ॥३॥

आमुचे ठाउके तुह्मां गर्भवास । बिळवंत दोष केले भोग ॥१॥

एका पळवूनि एका पाठी लावा । कवतुक देवा पाहावया ॥२॥

तुका ह्मणे ज्याणें असें चेतविलें । त्याच्यानें उगळें कैसें नव्हे ॥३॥

निर्दयासी तुह्मी करितां दंडण । तुमचें गा†हाणें कोठें द्यावें ॥१॥

दीनपणें पाहें पाय भिडावोनि । मंजुळा वचनीं विनवीतसें ॥२॥

तुका ह्मणे गांठी मनाची उकला । काय जी विठ्ठला पाहातसां ॥३॥

नसतों किविलवाणें । कांहीं तुमच्या कृपादानें ॥१॥

वांयां जात नाहीं । वचन प्रीतीचें तें कांहीं ॥२॥

तुका ह्मणे देवा । सत्य येतें अनुभवा ॥३॥

जालों तंव साचें । दास राहवणें काचें ॥१॥

सिंहाचें ते पिलें । जाय घेऊनियां कोल्हें ॥२॥

तुका ह्मणे नास । आह्मां ह्मणविलियां दास ॥३॥

देवाच्या उद्देशें जेथें जेथें भाव । तो तो वसे ठाव विश्वंभरें ॥१॥

शुद्ध भक्ती मन जालिया निर्मळ । कुश्चळी विटाळ वज्रलेप ॥२॥

तुका ह्मणे ज्याचें तयासी च कळे । प्रांत येतो फळें कळों मग ॥३॥

कडसणी धरितां अडचणीचा ठाव । ह्मणऊनि जीव त्रासलासे ॥१॥

संकोचानें नाहीं होत धणीवरी । उरवूनि उरी काय काज ॥२॥

तुका ह्मणे केलें इच्छे चि सारिखें । नाहींसें पारिखें येथें कोणी ॥३॥

हें चि जतन करा दान । धरुनी चरण राहिलों तो ॥१॥

घ्यावी माझ्या हातें सेवा । हे चि देवा विनवणी ॥२॥

तुका तुमचा ह्मणवी दास । तेणें आस पुरवावी ॥३॥

आपल्या च स्काुंफ्दें । जेथें तेथें घेती छंदें ॥१॥

विश्वासाचे माठ । त्याचे कपाळीं तें नाट ॥२॥

तुका ह्मणे घाणा । मूढा तीथाअ प्रदिक्षणा ॥३॥

उद्वेगाची धांव बैसली आसनीं । पडिलें नारायणीं मोटळें हें ॥१॥

आपुलिया नांवें नाहीं आह्मां जिणें । अभिमान तेणें नेला देवें ॥२॥

तुका ह्मणे चेळें एकाचिया सत्ता । आपुलें मिरवितां पणें ऐसें ॥३॥

बहुतां पुरे ऐसा वाण । आलें धन घरासी ॥१॥

ऐका निवळल्या मनें। बरवें कानें सादर ॥२॥

तुका ह्मणे करूनि अंतीं । नििंश्चती हे ठेवावी ॥३॥

माझी मज जाती आवरली देवा । नव्हतां या गोवा इंिद्रयांचा ॥१॥

भयाचिया भेणें धरियेली कास । न पुरतां आस काय थोरी ॥२॥

तुका ह्मणे आपआपुलीं जतन । कैचें थोरपण मग तुह्मां ॥३॥

विनवितों तरी आणितोसि परी । याचकानें थोरी दातयाची ॥१॥

नेघावी जी कांहीं बहु साल सेवा । गौरव तें देवा यत्न कीजे ॥२॥

तुका ह्मणे नाहीं आमुची मिरासी । असावेंसें ऐसीं दुर्बळें चि ॥३॥

एका ऐसें एक होतें कोणां काळें । समर्थाच्या बळें काय नव्हे ॥१॥

केला तो न संडीं आतां कइवाड । वारीन हे आड कामक्रोध ॥२॥

तुका ह्मणे जाळीं अळसाची धाडी । नव्हती आली जोडी कळों साच ॥३॥

जाले समाधान । तुमचे धरिले चरण ॥१॥

सुरवाडिकपणें । येथें सांपडलें केणें ॥२॥

तुका ह्मणे भाग । गेला निवारला लाग ॥३॥

मुखाकडे वास । पाहें करूनियां आस ॥१॥

तुह्मीं अंगीकार । केला पाहिजे हें सार ॥२॥

तुका ह्मणे दारीं । उभें याचक मीं हरी ॥३॥

नाहीं माथां भार । तुह्मी घेत हा विचार ॥१॥

आतां बोलावें आवडी । नाम घ्यावें घडी घडी ॥२॥

तुका ह्मणे दुरी । देवा खोटी ऐसी उरी ॥३॥

माझें जड भारी । आतां अवघें तुह्मांवरी ॥१॥

करितों जें काम। माझी सेवा तुझें नाम ॥२॥

तुका पायां लागे । कांहीं नेदी ना न मगे ॥३॥

तुह्मी आह्मी भले आतां । जालों चिंता काशाची ॥१॥

सहज जें मनीं होतें । तें उचितें घडलें ॥२॥

तुका ह्मणे नसतें अंगा । येत संगा सारिखें ॥३॥

चित्ता ऐसी नको देऊं आठवण । जेणें देवाचे चरण अंतरे तें ॥१॥

मत्सराचा ठाव शरीरीं नसावा । लाभेंविण जीवा दुःख देतो ॥२॥

तुका ह्मणे राहे अंतर शीतळ । शांतीचें तें बळ क्षमा अंगीं ॥३॥

कोण पुण्य कोणा गांठी । ज्यासी ऐसियांची भेटी ॥१॥

कोण हा भाग्याचा । ऐसियांसी बोले वाचा ॥२॥

तुका ह्मणे त्यांचे भेटी। होय संसारासी तुटी ॥३॥

तरि च हा जीव संसारीं उदास । धरिला विश्वास तुह्मां सोई ॥१॥

फुटतसे प्राण क्षणांच्या विसरें । हें तों परस्परें सारिखें चि ॥२॥

तुका ह्मणे चित्तीं राखिला अनुभव । तेणें हा संदेह निवारला ॥३॥

किती विवंचना करीतसें जीवीं । मन धांवडवी दाही दिशा ॥१॥

इतर ते आतां लाभ तुच्छ जाले । अनुभवा आले गुणागुण ॥२॥

तुका ह्मणे लागो अखंड समाधि । जावें प्रेमबोधीं बुडोनियां ॥३॥

दिक चि या नाहीं संसारसंबंधा । तुटेना या बाधा भवरोगाची ॥१॥

संकल्पाच्या बीजें इंिद्रयांची चाली । प्रारब्ध तें घाली गर्भवासीं ॥२॥

तुका ह्मणे बीजें जाळुनी सकळ । करावा गोपाळ आपुला तो ॥३॥

आतां होइन धरणेकरी । भीतरीच कोंडीन ॥१॥

आधी निर्धार तो सार । मग भार सोसीन ॥२॥

तुका ह्मणे खाऊं जेवूं । नेदूं होऊं वेगळा ॥३॥

होइल तरि पुसापुसी । उत्तर त्यासी योजावें ॥१॥

जाणेनियां अंतर देव । जेव्हां भेव फेडील ॥२॥

तुका ह्मणे धरिला हातीं । करील खंतीवेगळें ॥३॥

हा तों नव्हे कांहीं निराशेचा ठाव । भलें पोटीं वाव राखिलिया ॥१॥

नेणतां चिंतन करितों अंतरीं । तेथें अभ्यंतरीं उमटेल ॥२॥

तुका ह्मणे माझा स्वामी अबोलणा । पुरवूं खुणे खुणा जाणतसों ॥३॥

निष्ठ‍ तो दिसे निराकारपणें । कोंवळा सगुणें प्रतिपाळी ॥१॥

मथिलिया लागे नवनीत हातां । नासे वितिळतां आहाच तें ॥२॥

तुका ह्मणे आतां मनाशीं विचार । करावा तो सार एकचित्त ॥३॥

बहु देवा बरें जालें । नसतें गेलें सोंवळें ॥१॥

गादल्याचा जाला जाडा । गेली पीडा विकल्प ॥२॥

तुका ह्मणे वरावरी । निर्मळ करी निर्मळा ॥३॥

ॠणाच्या परिहारा जालों वोळगणा । द्यावी नारायणा वासलाती ॥१॥

आजिवरि होतों धरूनि जिवासी । व्याजें कासाविसी बहु केलें ॥२॥

तुका ह्मणे मना आणिला म्यां भाव । तुमचा तेथें ठाव आहे देवा ॥३॥

येणें पांगें पायांपाशीं । निश्चयेंसी राहेन ॥१॥

बंधनाची तुटली बेडी । हे चि जोडी मग आह्मां ॥२॥

तुका ह्मणे नव्हें क्षण । पायांविण वेगळा ॥३॥

आपुल्या आपण उगवा लिगाड । काय माझें जड करुन घ्याल ॥१॥

करा आतां मजसाटीं वाड पोट । ठाव नाहीं तंटे जालें लोकीं ॥२॥

तुका ह्मणे बाकी झडलियावरी । न पडें वेव्हारीं संचिताचे ॥३॥

सर्व संगीं विट आला । तूं एकला आवडसी ॥१॥

बहु जालों क्षीदक्षीण । येणें सीण तो नासे ॥२॥

तुका ह्मणे गंगवास । बहु त्या आस स्थळाची ॥३॥

शीतळ तें शीतळाहुनी । पायवणी चरणींचें ॥१॥

अवघें चि नासी पाप । तीर्थ बाप माझ्याचें ॥२॥

बैसोनियां तुका तळीं । त्या कल्लोळीं डौरला ॥३॥

गोदे कांठीं होता आड । करूनि कोड कवतुकें ॥१॥

राखोनियां ठाव । अल्प जीव लावूनि ॥२॥

तुका ह्मणे फिटे धनी । हे सज्जनीं विश्रांति ॥३॥

न पाहें माघारें आतां परतोनि । संसारापासूनि विटला जीव ॥१॥

सावधान चित्त होईल आधारें । खेळतां ही बरें वाटईल ॥२॥

तुका ह्मणे कंठ दाटला या सोसें । न पवे कैसें जवळी हें ॥३॥

मथनीचें नवनीत । सर्व हितकारक ॥१॥

वचनाचा तो पसरुं काई । तांतडी डोईपाशींच ॥२॥

तुका ह्मणे जगजेठी । लावीं कंठीं उचलूनि ॥३॥

अवचिता चि हातीं ठेवा । दिला सेवा न करितां ॥१॥

दैन्य गेलें हरली चिंता । सदैव आतां यावरी ॥२॥

तुका ह्मणे वांटा जाला । बोलों बोली देवासीं ॥३॥

समर्थाची धरिली कास । आतां नाश काशाचा ॥१॥

न लगे मज पाहाणें दिशा । हाकेसरिसा ओढसी ॥२॥

तुका ह्मणे नव्हे धीर । तुह्मां िस्थर दयेनें ॥३॥

करूं तैसें पाठांतर । करुणाकर भाषण ॥१॥

सोज्ज्वळ केल्या वाटा । आइत्या नीटा मागीलां ॥२॥

तुका ह्मणे घेऊं धांवा । करूं हांवा ते जोडी ॥३॥

अचळ न चळे ऐसें जालें मन । धरूनि निज खुण राहिलोंसें ॥१॥

एकविध भाव नव्हे अभावना । आणिकिया गुणां न मिळवे ॥२॥

तुका ह्मणे माझे पडिलें आहारीं । ध्यान विटेवरी ठाकले तें ॥३॥

काय तुझी थोरी वणूप मी पामर । होसी दयाकर कृपासिंधु ॥१॥

कुरुक्षेत्रभूमीवरी पक्षी व्याले । तृणामाजी केलें कोठें त्यांनीं ॥२॥

अकस्मात तेथें रणखांब रोविला । युद्धाचा नेमिला ठाव तेथें ॥३॥

कौरव पांडव दळभार दोन्ही । झुंजावया रणीं आले तेथें ॥४॥

तये काळीं तुज पक्षी आठविती । पाव बा श्रीपती ह्मणोनियां ॥५॥

हस्ती घोडे रथ येथें धांवतील । पाषाण होतील शतचूर्ण ॥६॥

ऐसिये आकांतीं वांचों कैसे परी । धांव बा श्रीहरी लवलाहें ॥७॥

टाकोनियां पिलीं कैसें जावें आतां । पावें जगन्नाथा लवलाहीं ॥८॥

आली तिये काळीं कृपा तुझ्या चित्ता । अनाथांच्या नाथा नारायणा ॥९॥

एका गजाचिया कंठीं घंटा होती। पाडिली अवचिती तयांवरी ॥१०॥

अठरा दिवस तेथे द्वंदजुंज जालें । वारा ऊन लागलें नाहीं तयां ॥११॥

जुंज जाल्यावरी दाविलें अर्जुना । तुह्मीं नारायणा पिक्षयांसी ॥१२॥

पाहें आपुलिया दासां म्यां रिक्षलें । रणीं वांचविलें कैशा परी ॥१३॥

ऐसी तुज माया आपुल्या भक्तांची । माउली आमुची तुका ह्मणे ॥१४॥

वैष्णवां संगती सुख वाटे जीवा । आणीक मी देवा कांहीं नेणें ॥१॥

लाज भय शंका दुराविला मान । न कळे साधन यापरतें ॥२॥

तुका ह्मणे आतां आपुल्या सायासें । आह्मां जगदेशें सांभाळावें ॥३॥

शरण शरण वाणी । शरण त्रिवाचा विनवणी ॥१॥

देह सांभाळून। पायांवरी लोटांगण ॥२॥

विनवी संता तुका दीन । नव्हे गोरवें उत्तीर्ण ॥३॥

लेंकरा लेववी माता अळंकार । नाहीं अंतपार आवडीसी ॥१॥

आरुषा उत्तरीं संतोषे माउली । कवळूनि घाली हृदयात ॥२॥

पोटा आलें त्याचे नेणे गुणदोष । कल्याण चि असे असावें हें ॥३॥

मनाची ते चाली मोहाचिये सोई । ओघें गंगा काई परतों जाणे ॥४॥

तुका ह्मणे कोठें उदार मेघां शक्ति । माझी तृषा किती चातकाची ॥५॥

युक्ति तंव जाल्या कुंटित सकळा । उरली हे कळा जीवनाची ॥१॥

जाणपणें नेणें कांहीं चि प्रकार । साक्षी तें अंतर अंतरासी ॥२॥

तुका ह्मणे तुह्मी केलें अभयदान । जेणें समाधान राहिलेंसे ॥३॥

हा गे आलों कोणी ह्मणे बुडतिया । तेणें किती तया बळ चढे ॥१॥

भुकेलियां आस दावितां निर्धार । किती होय धीर समाधान ॥२॥

तुका ह्मणे दिली चिंतामणीसाटीं । उचित कांचवटी दंडवत ॥३॥

कैसा तीं देखिला होसील गोपाळीं । पुण्यवंतीं डोळीं नारायणा ॥१॥

असेल तें कैसें दर्शनाचें सुख । अनुभवें श्रीमुख अनुभवितां ॥२॥

तुका ह्मणे वाटे देसी आलिंगन । अवस्था ते क्षणाक्षणां होते ॥३॥

कासया या लोभें केलें आर्तभूत । सांगा माझें चित्त नारायणा ॥१॥

सांवळें रूपडें चतुर्भुज मूर्ति । कृष्णनाम चित्तीं संकल्प हा ॥२॥

तुका ह्मणे करीं आवडीसी ठाव । नको माझा भाव भंगों देऊं ॥३॥

काय माझा पण होईल लटिका । िब्रदावळी लोकां दाविली ते ॥१॥

आणीक म्यां कोणा ह्मणवावें हातीं । नये काकुलती दुजियासी ॥२॥

तुका ह्मणे मज येथें चि ओळखी । होईन तो सुखी पायांनीं च ॥३॥

तुह्मां आह्मां जंव जालिया समान । तेथें कोणां कोण सनमानी ॥१॥

नेणपणें आह्मी आळवूं वोरसें । बोलवितों रसें शब्दरत्नें ॥२॥

तुका ह्मणे लळे पाळीं वो विठ्ठले । कां हे उरविले भेदाभेद ॥३॥

नको माझे मानूं आहाच ते शब्द । कळवऑयाचा वाद करीतसें ॥१॥

काय मज चाड असे या लौकिकें । परी असे निकें अनुभवाचें ॥२॥

लांचावल्यासाटीं वचनाची आळी । टकऑयानें घोळी जवळी मन ॥३॥

वाटतसे आस पुरविसी ऐसें । तरि अंगीं पिसें लावियेले ॥४॥

तुका ह्मणे माझी येथें चि आवडी। श्रीमुखाची जोडी इच्छीतसें ॥५॥

ह्मणऊनी लवलाहें । पाय आहें चिंतीत ॥१॥

बहु उसंतीत आलों । तया भ्यालों स्थळासी ॥२॥

तुका ह्मणे तूं जननी । ये निर्वाणीं विठ्ठलें ॥३॥

जेणें वाढे अपकीर्ति । सर्वाथाअ तें वर्जावें ॥१॥

होइजेतें शूर त्यागें । वाउगें तें सारावें ॥२॥

तुका ह्मणे खोटें वर्म । निंद्यकर्म काळिमा ॥३॥

याची सवे लागली जीवा । गोडी हेवा संगाचा ॥१॥

जालें तरी काय तंट । आतां चट न संटे ॥२॥

तुका ह्मणे चक्रचाळे । वेळ बळें लाविलें ॥३॥

याचा तंव हा चि मोळा । देखिला डोळा उदंड ॥१॥

कां गा याची नेणां खोडी । जीभा जोडी करितसां ॥२॥

पांघरे तें बहु काळें । घोंगडें ही ठायींचें ॥३॥

अंगीं वसे चि ना लाज । न ह्मणे भाज कोणाची ॥४॥

सर्वसाक्षी अबोल्यानें । दुश्चित कोणें नसावें ॥५॥

तुका ह्मणे धरिला हातीं । मग नििंश्चतीं हरीनें ॥६॥

प्रसिद्ध हा असे जगा । अवघ्या रंगारंगाचा ॥१॥

बहुतां ऐसें केलें मागें । लाग लागें लागेना ॥२॥

हो कां नर अथवा नारी । लाहान थोरीं आदर ॥३॥

जालें वेगळें लोकीं पुरे । मग नुरे समूळ ॥४॥

कळेना तो आहे कैसा । कोणी दिशा बहु थोडा ॥५॥

तुका ह्मणे दुस†या भावें । छायें नावें न देखवे ॥६॥

न संडावा आतां ऐसें वाटे ठाव । भयाशी उपाव रक्षणाचा ॥१॥

नाना वीचि उपाधि करूनियां मूळ । राखतां विटाळ तें चि व्हावें ॥२॥

तुका ह्मणे येथें न वेचे वचन । निजीं निजखूण सांपडली ॥३॥

सत्तेचें भोजन समयीं आतुडे । सेवन ही घडे रुचिनेसी ॥१॥

कोथळीस जमा पडिलें संचित । मापल्याचा वित्त नेम जाला ॥२॥

तुका ह्मणे धणी ऐसा जालों आतां । करीन ते सत्ता माझी आहे ॥३॥

देईल तें उणें नाहीं । याचे कांहीं पदरीं ॥१॥

गुणां ऐसा भरणा भरी। जो जें चारी तें लाभे ॥२॥

तुका ह्मणे देवीं देव । फळे भव आपुला ॥३॥

तेव्हां होतों भोगाधीन । तुह्मां भिन्न पासूनि ॥१॥

सन्मुख जालों स्वामीकडे । भव औठडे निराळे ॥२॥

चिंतिलें तें चिंतामणी । फिटे धणी तों द्यावें ॥३॥

सहज िस्थत आहे अंगीं । प्रसंगीं ते वंचेना ॥४॥

तुमची देवा धरिली कास । केला नास प्रपंचा ॥५॥

तुका ह्मणे जाणोनि वर्म । कर्माकर्में ठेविलीं ॥६॥

केला कैवाड संतांच्या आधारें । अनुभवें खरें कळों आलें ॥१॥

अबाळीनें जावें निचिंतिया ठायां । रांडा रोटा वांयां करूं नये ॥२॥

तुका ह्मणे बळी देतां तें निधान । भिकेसाटीं कोण राज्य देतो ॥३॥

संगतीनें होतो पंगतीचा लाभ । अशोभीं अनुभव असिजेतें ॥१॥

उपकारी नाहीं देखत आपदा । पुढिलांची सदा दया चित्तीं ॥२॥

तुका ह्मणे तरीं सज्जनाची कीर्ति । पुरवावी आर्ति निर्बळांची ॥३॥

करितां विचार सांपडलें वर्म । समूळ निश्रम परिहाराचें ॥१॥

उरी नाहीं मग पडदा कां आला । स्वमुखें चि भला करितां वाद ॥२॥

तुका ह्मणे माझें खरें देणें घेणें । तुह्मी साक्षी जाणें अंतरींचें ॥३॥

कुळींची हे कुळदेवी । केली ठावी संतांनीं ॥१॥

आणिला रूपा ही बळें । करूनि खळें हरिदासीं ॥२॥

तुका ह्मणे समागमें । नाचों प्रेमें लागलों ॥३॥

आतां देह अवसान । हें जतन तोंवरी ॥१॥

या चि जीऊं अभिमानें। सेवाधनें बळकट ॥२॥

तुका ह्मणे न सरें मागें । होईन लागें आगळा ॥३॥

ज्याने आड यावें कांहीं । त्याचें नाहीं बळ आतां ॥१॥

चुकुर तो गेला काळ । जालें बळ संगाचें ॥२॥

तुका ह्मणे धरूं सत्ता । होईल आतां करूं तें ॥३॥

देवासी तो पुरे एकभाव गांठी । तो चि त्याचे मिठी देइल पायीं ॥१॥

कांहीं नेघें शिरीं निमित्त्याचा भार । न लगे उत्तर वेचावें चि ॥२॥

तुका ह्मणे जीवें पडिलिया गांठी । मग नाहीं मिठी सुटों येत ॥३॥

लौकिकासाटीं या पसा†याचा गोवा । कांहीं नाहीं देवा लागों येत ॥१॥

डव्हिळल्या मनें वितिळलें रूप । नांवऐसें पाप उपाधीचें ॥२॥

तुका ह्मणे देव प्रीतीनें कवळी । ठेवील जवळी उठवूनि ॥३॥

नाहीं होत भार घातल्या उदास । पुरवावी आस सकळ ही ॥१॥

उतावीळ असे शरणागतकाजें । धांव केशीराजे आइकतां ॥२॥

तुका ह्मणे हित चिंतन भरवंसा । नेदी गर्भवासा येऊं देवा ॥३॥

उपजों मरों हे तों आमुची मिरासी । हें तूं निवारिसी तरी थोर ॥१॥

उभयतां आहे करणें समान । तुह्मां ऐसा ह्मणें मी ही देवा ॥२॥

तुका ह्मणे हातीं सांपडलें वर्म । अवघाची भ्रम फेडिन आतां ॥३॥

मेलियांच्या रांडा इिच्छती लेकरूं । लाज नाहीं धरूं प्रीती कैशी ॥१॥

आन दिसे परी मरणें चि खरें । सांपळा उंदिरें सामाविलीं ॥२॥

तुका ह्मणे जाली मनाची परती । निवळली ज्योती दिसों आली ॥३॥

निष्ठ‍ मी जालों अतिवादागुणें । हें कां नारायणें नेणिजेल ॥१॥

सांपडूनि संदी केली जीवेंसाटीं । घ्यावयासि तुटी कारण हें ॥२॥

तुका ह्मणे तुज काय ह्मणों उणें । नाहीं अभिमानें चाड देवा ॥३॥

माझें माझ्या हाता आलें । आतां भलें सकळ ॥१॥

जालीं तया दुःखें तुटी । मागिल पोटीं नसावें ॥२॥

तुका ह्मणे शुद्धकुळ । तेथें मळ काशाचा ॥३॥

समर्थपणें हे करा संपादणी । नसतें चि मनीं धरिल्याची ॥१॥

खोटियाचें खरें खरियाचें खोटें । मानलें गोमटें तुह्मांसी तें ॥२॥

तुका ह्मणे तुह्मां सवें करितां वाद । होईजेतें निंद जनीं देवा ॥३॥

तुह्मां आह्मांसवें न पडावी गांठी । आलेति जगजेठी कळों आतां ॥१॥

बोलिल्याची आतां हे चि परचित । भीड भार थीत बुडवील ॥२॥

तुका ह्मणे आली रोकडी प्रचिती । झांकणें तें किती कोठें देवा ॥३॥

सकळ सत्ताधारी । व्हावें ऐसें काय हरी ॥१॥

अंगें सवाौत्तम । अवघा चि पूर्णकाम ॥२॥

तुका ह्मणे दाता । तरि हा जीव दान देता ॥३॥

कोणापाशीं द्यावें माप । आपीं आप राहिलें ॥१॥

एकें दाखविले दाहा। फांटा पाहा पुसून ॥२॥

तुका ह्मणे सरलें वोझें । आतां माझें सकळ ॥३॥

नभोमय जालें जळ । एकीं सकळ हरपलें ॥१॥

कैचा तेथ यावा सांडी । आप कोंडी आपण्यां ॥२॥

तुका ह्मणे कल्प जाला। अस्त गेला उदय ॥३॥

राजा करी तैसे दाम । ते ही चाम चालती ॥१॥

वाइले तें सुनें खांदीं । चाले पदीं बैसविलें ॥२॥

तुका ह्मणे विश्वंभरें । करुणाकरें रिक्षलें ॥३॥

आह्मी देव तुह्मी देव । मध्यें भेव अधीक ॥१॥

भेडसाविलें हाके नादें । वोळखी भेदें मोडिली ॥२॥

तुका ह्मणे उभा राहे । मागें पाहे परतोनि ॥३॥

हीनसुरबुद्धीपासाीं । आकृतीसी भेद नाहीं ॥१॥

एकाऐसें एक नाहीं । भिन्न पाहीं प्रकृती ॥२॥

तुका ह्मणे भूमी खंडे । पीक दंडे जेथें तें ॥३॥

काय बोलों सांगा । याउपरी पांडुरंगा ॥१॥

वाढे ऐसा रस । कांहीं करावा सौरस ॥२॥

भक्तिभाग्यसीमा । द्यावा जोडोनियां प्रेमा ॥३॥

कोरड्या उत्तरीं । नका गौरवूं वैखरी ॥४॥

करी विज्ञापना । तुका प्रसादाची दाना ॥५॥

आहाच तो मोड वाळलियामधीं । अधीराची बुद्धि तेणें न्यायें ॥१॥

विषासाटीं सर्पां भयाभीत लोक । हें तों सकळीक जाणतसां ॥२॥

तुका ह्मणे काचें राहे कुळांकुड । अवगुण तो नाड ज्याचा तया ॥३॥

क्षणक्षणां जीवा वाटतसे खंती । आठवती चित्तीं पाय देवा ॥१॥

उताविळ मन पंथ अवलोकी । आठवा ते चुकी काय जाली ॥२॥

तुका ह्मणे माझ्या जीवींच्या जीवना । घाला नारायणा उडी वेगीं ॥३॥

आळी करावी ते कळतें बाळका । बुझवावें हें कां नेणां तुह्मी ॥१॥

आणीक तों आह्मी न देखोंसें जालें । जाणावें शिणलें भागलेंसें ॥२॥

तुका ह्मणे तुह्मां लागतें सांगावें । अंतरींचें ठावें काय नाहीं ॥३॥

तांतडीनें आह्मां धीर चि न कळे । पाळावे हे लळे लवलाहीं ॥१॥

वोरसाचा हेवा सांभाळावी प्रीत । नाहीं राहों येत अंगीं सदा ॥२॥

तुका ह्मणे मज नका गोवूं खेळा । भोजनाची वेळा राखियेली ॥३॥

नाहीं लोपों येत गुण । वेधी आणीकें चंदन ॥१॥

सारविलें वरी । आहाच तें क्षणभरी ॥२॥

तुका ह्मणे वोहळें । सागराच्या ऐसें व्हावें ॥३॥

वचनें चि व्हावें आपण उदार । होइल विश्वंभर संपुष्ट चि ॥१॥

वंचिलिया काया येतसे उपेगा । शरीर हें नरकाचें चि आळें ॥२॥

तुका ह्मणे जीव जितां थारे लावा । पडिलिया गोवा देशधडी ॥३॥

उखतें आयुष्य जायांचें किळवर । अवघें वोडंबर विषयांचें ॥१॥

उत्पित्त प्रळय पडिलें दळण । पाकाचें भोजन बीज वाढे ॥२॥

तुका ह्मणे जाऊं अभयाच्या ठायां । रिघों देवराया शरण वेगीं ॥३॥

बोलावे ह्मुण हे बोलतों उपाय । प्रवाहें हें जाय गंगाजळ ॥१॥

मुखीं देतां घांस पळवितीं तोंडें । अंगींचिया भांडे असुकानें ॥२॥

तुका ह्मणे पूजा करितों देवाची । आपुलिया रुची मनाचिये ॥३॥

लटिक्याचे वाणी चवी ना संवाद । नांहीं कोणां वाद रुचों येत ॥१॥

अनावर अंगीं प्रबळ अवगुण । तांतडीनें मन लाहो साधी ॥२॥

तुका ह्मणे दोष आणि अवकळा । न पडतां ताळा घडे तसे ॥३॥

नये स्तवूं काचें होतें क्रियानष्ट । काुंफ्दाचे ते कष्ट भंगा मूळ ॥१॥

पारखिया पुढें नये घालूं तोंड । तुटी लाभा खंड होतो माना ॥२॥

तुका ह्मणे तरी मिरवतें परवडी । कामावल्या गोडी अविनाश ॥३॥

कोण्या काळें येईल मना । नारायणा तुमचिया ॥१॥

लागली हे तळमळ चित्ता । तरी दुश्चिता संसारी ॥२॥

सुखाची च पाहें वास । मागें दोष सांभाळीं ॥३॥

इच्छा पूर्ण जाल्याविण । कैसा सीण वारेल ॥४॥

लाहो काया मनें वाचा । देवा साच्या भेटीचा ॥५॥

कांटाळा तो न धरावा । तुह्मी देवा दासांचा ॥६॥

तुका ह्मणे माझे वेळे । न कळे कां हें उफराटें ॥७॥

घ्यावी तरी घ्यावी उदंड चि सेवा । द्यावें तरी देवा उदंड चि ॥१॥

व्हावें तरीं व्हावें बहुत चि दुरी । आलिया अंतरीं वसवावें ॥२॥

तुका ह्मणे तुझें सख्यत्व आपणीं । अससील ॠणी आवडीचा ॥३॥

काय करूं जीव होतो कासावीस । कोंडलिये दिस गमे चि ना ॥१॥

पडिलें हें दिसे ब्रह्मांड चि वोस । दाटोनि उच्छ्वास राहातसे ॥२॥

तुका ह्मणे आगा सर्वजाणतिया । विश्वंभरें काया निववावी ॥३॥

सुकलियां कोमां अत्यंत जळधर । तेणें च प्रकार न्याय असे ॥१॥

न चलें पाउलीं सांडीं गरुडासन । मनाचें हो मन त्वरेलागीं ॥२॥

तुका ह्मणे भूक न साहावे बाळा । जीवनांची कळा ओढलीसे ॥३॥

शृंगारिक माझीं नव्हती उत्तरें । आळवितों खरे अवस्थेच्या ॥१॥

न घलावा मधीं कामाचा विलंब । तुह्मी तों स्वयंभ करुणामूर्ति ॥२॥

तुका ह्मणे केलें सन्मुख वदन । देखतां चरण पोटाळीन ॥३॥

तूं माझी माउली तूं माझी साउली । पाहातों वाटुली पांडुरंगे ॥१॥

तूं मज येकुला वडील धाकुला । तूं मज आपुला सोयरा जीव ॥२॥

तुका ह्मणे जीव तुजपाशीं असे । तुझियानें ओस सर्व दिशा ॥३॥

कराल तें करा । हातें आपुल्या दातारा ॥१॥

आतां कोठें काळ । करील देवापाशीं बळ ॥२॥

तुका ह्मणे पंढरीराया । थापटितों ठोक बाह्या ॥३॥

डोळां भरिलें रूप । चित्ता पायांपें संकल्प ॥१॥

वाचा केली माप । रासीं हरिनाम अमुप ॥२॥

भरूनियां भाग । तुका बैसला पांडुरंग ॥३॥

आतां आहे नाहीं । न कळे आळी करा कांहीं ॥१॥

नेणे भाग सीण । दुजें कोणी तुह्मांविण ॥२॥

आतां नव्हे दुरी । तुका पायीं मिठी मारी ॥३॥

संकल्पासी अधिष्ठान । नारायण गोमटें ॥१॥

उभय लोकीं उत्तम कीर्ति । देव चित्तीं राहिलिया ॥२॥

तुका ह्मणे जीव धाय । नये हाय जवळी ॥३॥

भाग्यवंता ऐशी जोडी । परवडी संतांची ॥१॥

जनाविरहित हा लाभ । टांचें नभ सांटवणें ॥२॥

तुका ह्मणे विष्णुदासां । नाहीं आशा दुसरी ॥३॥

जरी आलें राज्य मोळविक्या हातां । तरी तो मागुता व्यवसायी ॥१॥

वैभवाचीं सुखें नातळतां अंगा । चिंता करी भोगा विघ्न जाळी ॥२॥

तुका ह्मणे वाहे मरणाचें भय । रक्षणउपाय करूनि असे ॥३॥

कोण होईल आतां संसारपांगिलें । आहे उगवलें सहजें चि ॥१॥

सहजें चि घडे आतां मोऑयाविण । येथें काय सीण आणि लाभ ॥२॥

तुका ह्मणे जालों सहज देखणा । ज्याच्या तेणें खुणा दाखविल्या ॥३॥

आह्मां शरणागतां । एवढी काय करणें चिंता ॥१॥

अभयदानवृंदें। आह्मां कैंचीं द्वंदें ॥२॥

तुका ह्मणे आह्मी । हरिजन साधनाचे स्वामी ॥३॥

देवाचिये चाडे प्रमाण उचित । नये वांटूं चित्त निषेधासीं ॥१॥

नये राहों उभें कसमळापाशीं । भुंकतील तैसीं सांडावीं तीं ॥२॥

तुका ह्मणे क्षमा सुखाची हे रासी । सांडूनि कां ऐसी दुःखी व्हावें ॥३॥

खळा सदा क्षुद्रीं दृष्टी । करी कष्टी सज्जना ॥१॥

दया संतां भांडवल। वेची बोल उपकार ॥२॥

तुका ह्मणे आपुलालें । उसंतिलें ज्यांणीं तें ॥३॥

जग ऐसें बहुनांवें । बहुनावें भावना ॥१॥

कारियासी जें कारण। तें जतन करावें ॥२॥

तुका ह्मणे संतजनीं । हें चि मनीं धरावें ॥३॥

निघालें तें अगीहूनि । आतां झणी आतळे ॥१॥

धरिलें तैसें श्रुत करा हो । येथें आहो प्रपंचीं ॥२॥

अबोल्यानें ठेला तुका । भेउनि लोकां निराळा ॥३॥

आतां दुसरें नाहीं वनीं । निरांजनी पडिलों ॥१॥

मागिलांचा मोडला माग । घडला त्याग अरुची ॥२॥

तुका ह्मणे करुणाकरा । तूं सोयरा जीवींचा ॥३॥

धरूनियां सोई परतलें मन । अनुलक्षीं चरण करूनियां ॥१॥

बुद्धि जाली साह्य परि नाहीं बळ । अवलोकितों जळ वाहे नेत्रीं ॥२॥

न चलती पाय गिळत जाली काया । ह्मणऊनि दया येऊं द्यावी ॥३॥

दिशच्या करितों वारियासीं मात । जोडुनियां हात वास पाहें ॥४॥

तुका ह्मणे वेग करावा सत्वर । पावावया तीर भवनदीचें ॥५॥

कौलें भरियेली पेंठ । निग्रहाचे खोटे तंट ॥१॥

कामवितां लोहो कसे। तांतडीनें काम नासे ॥२॥

तुका ह्मणे खडे । देतां अक्षरें तें जोडे ॥३॥

चालिलें न वाटे । गाऊनियां जातां वाटे ॥१॥

नाहीं भय आड । कांहीं विषमांचें जड ॥२॥

तुका ह्मणे भक्ति । सुखरूप आदीं अंतीं ॥३॥

करितां विचार तो हा दृढ संसार । ब्रह्मांदिकां पार नुलंघवे सामथ्यॉ ॥१॥

पाठीवरी मोळी तो चि कळवा पायीं तळीं । सांपडला जाळीं मत्स्य जाला तो न्याय ॥२॥

आतां करीन तांतडी लाभाची ते याच जोडी । तुका ह्मणे ओढी पायां सोई मनाची ॥३॥

बहुतां जातीचा केला अंगीकार । बहुत ही फार सवाौत्तमें ॥१॥

लागत चि नाहीं घेतां अंतपार । वसवी अंतर अणुचें ही ॥२॥

तुका ह्मणे केला होय टाकीऐसा । पुरवावी इच्छा धरिली ते ॥३॥

पोट धालें आतां जीवनीं आवडी । पुरवावे परवडी बहुतांचे ॥१॥

वाढितिया पोटीं बहु असे वाव । सांभाळितां ठाव काय वांचे ॥२॥

दाविल्यावांचूनि नाहीं कळों येत । तेथें ही दुश्चित एकपणें ॥३॥

नावेचा भार तो उदकाचे शिरीं । काय हळू भारी तये ठायीं ॥४॥

तुका ह्मणे गीतीं गाऊनि गोविंद । करूं ब्रह्मानंद एकसरें ॥५॥

एका हातीं टाळ एका हातीं चिपिळया । घालिती हुंमरी एक वाताती टाळिया ॥१॥

हाका अरोळिया गीतवादें सुखसोहळे । जाय तें न कळे केव्हां रजनी दिवस ॥२॥

तीथाअ नाहीं चाड न लगे जावें वनांतरा । तुका ह्मणे हरिहरात्मक चि पृथुवी ॥३॥

देव सखा आतां केलें नव्हे काई । येणें सकळई सोइरीं च ॥१॥

पाहातां दिसती भरलिया दिशा । ठसावला ठसा लोकत्रयीं ॥२॥

अविनाश जोडी आह्मां भाग्यवंतां । जाली होती सत्ता संचिताची ॥३॥

पायांवरी डोई ठेवाया अरोथा । जाली द्यावी सत्ता क्षेम ऐसी ॥४॥

तुका ह्मणे जीव पावला विसावा । ह्मणवितां देवा तुमचींसीं ॥५॥

कोण आतां किळकाळा । येऊं बळा देईल ॥१॥

लडिवाळांचा भार वाहे । उभा आहे कुढावया ॥२॥

तुका ह्मणे घटिका दिस । निमिश ही न विसंभे ॥३॥

आह्मां आवडे नाम घेतां । तो ही पिता संतोषे ॥१॥

आह्मी शोभों निकटवासें। अनारिसें न दिसे ॥२॥

तुका ह्मणे पांडुरंगे । अवघीं अंगें निवालीं ॥३॥

देह तंव असे भोगाचे अधीन । याचें सुख सीण क्षीणभंगर ॥१॥

क्षणभंगुर हा तेथील पसारा । आलिया हाकारा अवघें राहे ॥२॥

तुका ह्मणे येथें सकळ विश्रांति । आठवावा चित्तीं नारायण ॥३॥

आतां आवश्यक करणें समाधान । पाहिलें निर्वाण न पाहिजे ॥१॥

नाहीं भक्तराजीं ठेविला उधार । नामाचा आकार त्यांचियानें ॥२॥

तुका ह्मणे माझ्या वडिलांचें ठेवणें । गोप्य नारायणें न करावें ॥३॥

काया वाचा मनें श्रीमुखाची वास । आणीक उदास विचारासी ॥१॥

केलिया नेमासी उभें ठाडें व्हावें । नेमलें तें भावें पालटेना ॥१२॥

तुका ह्मणे जों जों कराल उशीर । तों तों मज फार रडवील ॥३॥

पुढीलांचे सोयी माझ्या मना चाली । मताची आणिली नाहीं बुद्धी ॥१॥

आहे तें ची मागों नाहीं खोटा चाळा । नये येऊं बळा लेंकराशीं ॥२॥

तुका ह्मणे माझा साक्षीचा वेव्हार । कृपण जी थोर परी तुह्मी ॥३॥

बहुत करूनि चाळवाचाळवी । किती तुह्मी गोवी करीतसां ॥१॥

दुजियाचा तंव तुह्मांसी कांटाळा । राहासी निराळा एकाएकीं ॥२॥

तुका ह्मणे आतां यावरी गोविंदा । मजशीं विनोदा येऊं नये ॥३॥

तीर्थ जळ देखे पाषाण प्रतिमा । संत ते अधमा माणसाऐसे ॥१॥

अभाविक सदा सुतकी चांडाळ । सदा तळमळ चुके चि ना ॥२॥

तुका ह्मणे वरदळी ज्याची दृष्टी । देहबुद्धि कष्टी सदा दुःखी ॥३॥

नव्हे मतोऑयाचा वाण । नीच नवा नारायण ॥१॥

लाभ हातोहातीं । अधिक पुढतोंपुढती ॥२॥

तुका ह्मणे नेणों किती । पुरोनि उरलें पुढती ॥३॥

घातला दुकान । देती आलियासी दान ॥१॥

मागत्याची पुरे । धणी आणिकांसी उरे ॥२॥

तुका ह्मणे पोतें । देवें भरिलें नव्हे रितें ॥३॥

नरस्तुति आणि कथेचा विकरा । हें नको दातारा घडों देऊं ॥१॥

पराविया नारी आणि परधना । नको देऊं मनावरी येऊं ॥२॥

भूतांचा मत्सर आणि संतनिंदा । हें नको गोविंदा घडों देऊं ॥३॥

देहअभिमान नको देऊं शरीरीं । चढों कांहीं परी एक देऊं ॥४॥

तुका ह्मणे तुझ्या पायांचा विसर । नको वारंवार पडों देऊं ॥५॥

लौकिकापुरती नव्हे माझी सेवा । अनन्य केशवा दास तुझा ॥१॥

एकविध आह्मी स्वामिसेवेसाटीं । वरी तो चि पोटीं एकभाव ॥२॥

तुका ह्मणे करीं सांगितलें काम । तुह्मां धर्माधर्म ठावे देवा ॥३॥

ज्यांच्या संगें होतों पडिलों भोवनीं । ते केली धोवनी झाडूनियां ॥१॥

प्रसादसेवनें आली उष्टावळी । उचित ते काळीं अवचित ॥२॥

तुका ह्मणे वर्म सांपडलें हातीं । सांडिली ते खंती चिंता देवा ॥३॥

आवडीभोजन प्रकार परवडी । भिन्नाभिन्न गोडी एक रसा ॥१॥

पाकसिद्धि स्वहस्तकें विनियोग। आवडीचे भाग सिद्ध केले ॥२॥

तुका ह्मणे आला उिच्छष्ट प्रसाद । तेणें हा आनंद माझ्या जीवा ॥३॥

समर्थाचा ठाव संचलाचि असे । दुर्बळाची आस पुढें करी ॥१॥

न लगे पाहावी उचिताची वेळ । अयाचित काळ साधला तो ॥२॥

तुका ह्मणे पोट धालिया उपरी । गौरवा उत्तरीं पूजूं देवा ॥३॥

आपुल्यांचा करीन मोळा । माझ्या कुळाचारांचा ॥१॥

नेदीं तुटों समाधान । थांबों जन सकळ ॥२॥

तुका ह्मणे झाडा होय । तों हे सोय न संडीं ॥३॥

जन्ममरणांची विसरलों चिंता । तूं माझा अनंता मायबाप ॥१॥

लिगाडाचें मूळ होतीं पंच भूतें । त्यांचें यां पुरतें विभागिलें ॥२॥

तुका ह्मणे जाला प्रपंच पारिखा । जिवासी तूं सखा पांडुरंगा ॥३॥

उदार तूं हरी ऐसी कीर्ति चराचरीं । अनंत हे थोरी गर्जतील पवाडे ॥१॥

मागणें तें तुज मागों जीवभाव तुज सांगों । लागों तरी लागों पायां तुमच्या दातारा ॥२॥

दिसों देसी कीविलवाणें तरी तुज चि हें उणें । तुका ह्मणे जिणें माझें तुज अधीन ॥३॥

पाहा किती आले शरण समान चि केले । नाहीं विचारिले गुण दोष कोणांचे ॥१॥

नाहीं पाहिला आचार कुळगोत्रांचा विचार । फेडूं आला भार मग न ह्मणे दगड ॥२॥

तुका ह्मणे सर्वजाणा तुझ्या आल्यावरि मना । केला तो उगाणा घडल्या दोषांच्या ॥३॥

आतां चुकलें बंधन गेलें विसरोनि दान । आपुले ते वाण सावकाश विकावे ॥१॥

होतें गोविलें विसारें माप जालें एकसरें । होतें होरें वारें तों चि लाहो साधिला ॥२॥

कराया जतन तुका ह्मणे निजधन । केला नारायण साह्य नेदी विसंबों ॥३॥

तुझ्या रूपें माझी काया भरों द्यावी पंढरीराया । दर्पणींची छाया एका रूपें भिन्नत्व ॥१॥

वसो डोऑयांची बाहुली कवळे भिन्न छाया आली । कृष्णांजन चाली नव्हे प्रति माघारी ॥२॥

जीव ठसावला शिवें मना आलें तेथें जावें । फांटा पडिला नांवें तुका ह्मणे खंडलें ॥३॥

सोसें सोसें मारूं हाका । होइल चुका ह्मणऊनि ॥१॥

नाम मुखीं बैसला चाळा। वेळोवेळां पडताळीं ॥२॥

तुका ह्मणे सुखी केलें । या विठ्ठलें बहुतांसी ॥३॥

धरूनियां चाली हांवा । येइन गांवां धांवत ॥१॥

नाचेन त्या प्रेमसुखें । कीर्ती मुखें गाईन ॥२॥

तुका ह्मणे संतमेळीं । पायधुळी वंदीन ॥३॥

मायबापाचिये भेटी । अवघ्या तुटी संकोचा ॥१॥

उत्तम तें बाळासाटीं । लावी ओठीं माउली ॥२॥

तुका ह्मणे जाली धणी । आनंद मनीं न समाये ॥३॥

उदासीनाचा देह ब्रह्मरूप । नाहीं पुण्य पाप लागत त्या ॥१॥

दोष ऐशा नावें देहाचा आदर । विटलें अंतर अहंभावें ॥२॥

तुका ह्मणे जाय नासोनियां खंती । तंव चि हे चित्तीं बद्धता ते ॥३॥

बंधनाचा तोडूं फांसा । देऊं आशा टाकोनि ॥१॥

नाथिलें चि माझें तुझें । कोण वोझें वागवी ॥२॥

तुका ह्मणे अंतराय । देवीं काय जिणें तें ॥३॥

तें च किती वारंवार । बोलों फार बोलिलें ॥१॥

आवडी ते नीच नवी । जाली जीवीं वसती ॥२॥

तुका ह्मणे बरवें जालें । घरा आलें बंदरीचें ॥३॥

उपासा सेवटीं अन्नासवें भेटी । तैसी माझी मिठी पडो पायीं ॥१॥

बहुदिसां पुत्रामातेमध्यें भेटीं । तैसा दाटो पोटीं प्रीतिउभोड ॥२॥

तुका ह्मणे धन कृपणा सोयरें । यापरि दुसरें नहो आतां ॥३॥

रणीं निघतां शूर न पाहे माघारें । ऐशा मज धीरें राख आतां ॥१॥

वागवितों तुझिया नामाचें हत्यार । हा चि बडिवार मिरवितों ॥२॥

तुका ह्मणे मज फिरतां माघारें । तेथें उणें पुरें तुह्मी जाणां ॥३॥

सकळ पूजा स्तुति । करावी ते व्होवें याती ॥१॥

सेवावें तें वरी । दावी उमटूनि ढेंकरीं ॥२॥

तुका ह्मणे सुरा । दुधा ह्मणतां केवीं बरा ॥३॥

धीर नव्हे मनें । काय तयापाशीं उणें ॥१॥

याऐसी आटी । द्यावी द्रव्याचिये साटी ॥२॥

तुका ह्मणे पोटें । देवा बहु केलें खोटें ॥३॥

द्रव्याचिया कोटी । नये गांडीची लंगोटी ॥१॥

लोभाची लोभिकें । यांचें सन्निधान फिकें ॥२॥

तुका ह्मणे हितें । जग नव्हो पडो रितें ॥३॥

कोणापाशीं आतां सांगों मी बोभाट । कधीं खटखट सरेल हे ॥१॥

माझा येणें दुःखें फुटतसे प्राण । न कळतां जन सुखी असे ॥२॥

भोगा आधीं मनें मानिलासे त्रास । पाहें लपायास ठाव कोठें ॥३॥

तुका ह्मणे देतों देवाचें गा†हाणें । माझें रिण येणें सोसियेलें ॥४॥

राहिलों निराळा । पाहों कवतुक डोळां ॥१॥

भुललिया संसारें । आलें डोऑयासी माजिरें ॥२॥

तुका ह्मणे माथा । कोणी नुचली सर्वथा ॥३॥

आह्मां एकविधा पुण्य सर्वकाळ । चरणसकळ स्वामीचे ते ॥१॥

दुजियापासून परतलें मन । केलें द्यावें दान होईल तें ॥२॥

तुका ह्मणे आतां पुरला नवस । एकाविण ओस सकळ ही ॥३॥

राहाणें तें पायांपाशी । आणिकां रसीं विटोनि ॥१॥

अंतरीं तों तुझा वास । आणिकां नास कारण ॥२॥

तुका ह्मणे शेवटींचें । वाटे साचें राखावें ॥३॥

चंदन तो चंदनपणें । सहज गुणसंपन्न ॥१॥

परिसा अंगीं परिसपण । बाणोनि तें राहिलें ॥२॥

तुका ह्मणे कैंची खंती । सुजाती ते ठाकणी ॥३॥

लय लक्षी मन न राहे निश्चळ । मुख्य तेथें बळ आसनाचें ॥१॥

कामनेचा त्याग वैराग्य या नांव । कुटुंब ते सर्वविषयजात ॥२॥

कर्म उसंतावें चालत पाउलीं । होय जों राहिली देहबुद्धि ॥३॥

भक्ति तें नमावें जीवजंतुभूत । शांतवूनि ऊत कामक्रोध ॥४॥

तुका ह्मणे साध्य साधन अवघडें । देतां हें सांकडें देह बळी ॥५॥

ऐसें कां हो न करा कांहीं । पुढें नाहीं नास ज्या ॥१॥

श्रुतीचें कां नेघा फळ। सारमूळ जाणोनि ॥२॥

तुका ह्मणे पुढें कांहीं । वाट नाहीं यावरी ॥३॥

जाला प्रेतरूप शरीराचा भाव । लिक्षयेला ठाव श्मशानींचा ॥१॥

वैराग्याच्या शेणी लागल्या शरीरा । ज्ञानाग्नि भरभरां जीवित्वेसी ॥२॥

फिरविला घट फोडिला चरणीं । महावाक्य जनीं बोंब जाली ॥३॥

दिली तिळांजुळी कुळनामरूपांसी । शरीर ज्याचें त्यासी समर्पिलें ॥४॥

तुका ह्मणे रक्षा जाली आपींआप । उजळला दीप गुरुकृपा ॥५॥

आपुलें मरण पाहिलें म्यां डोळां । तो जाला सोहळा अनुपम्य ॥१॥

एकदेशीं होतों अहंकारें आथिला । त्याच्या त्यागें जाला सुकाळ हा ॥२॥

फिटलें सुतक जन्ममरणाचें । मी माझ्या संकोचें दुरी जालों ॥३॥

नारायणें दिला वस्तीस ठाव । ठेवूनियां भाव ठेलों पायीं ॥४॥

तुका ह्मणे दिलें उमटूनि जगीं । घेतलें तें अंगीं लावूनियां ॥५॥

बोळविला देह आपुलेनि हातें । हुताशिलीं भूतें ब्रह्माग्नीसीं ॥१॥

अमृतसंजीवनी निवविली खाई । अंगें तये ठायीं हारपलीं ॥२॥

एकादशीविध जागरण उपवास । बारावा दिवस भोजनाचा ।3॥

अवघीं कर्में जालीं घटस्पोटापाशीं । संबंध एकेसी उरला नामीं ॥४॥

तुका ह्मणे आतां आनंदीं आनंदु । गोविंदीं गोविंदु विस्तारला ॥५॥

पिंडदान पिंडें ठेविलें करून । तिळीं तिळवण मूळत्रयीं ॥१॥

सव्य अपसव्य बुडालें हें कर्म । एका एक वर्म एकोविष्णु ॥२॥

पित्यापुत्रत्वाचें जालें अवसान । जनीं जनार्दन अभेदेंसी ॥३॥

आहे तैसी पूजा पावली सकळ । सहज तो काळ साधियेला ॥४॥

तुका ह्मणे केला अवघियांचा उद्धार । आतां नमस्कार सेवटींचा ॥५॥

सरलें आतां नाहीं । न ह्मणे वेळकाळ कांहीं ॥१॥

सीण न विचारी भाग । नव्हे निष्ठ‍ नाहीं राग ॥२॥

भेदाभेद नाहीं । तुका ह्मणे तिच्याठायीं ॥३॥

तुज पाहावें हे धरितों वासना । परि आचरणा नाहीं ठाव ॥१॥

बाहिरल्या वेषें उत्तम दंडलें । भीतरी मुंडलें नाहीं तैसें ॥२॥

तुका ह्मणे वांयां गेलों च मी आहे । जरि तुह्मी साहे न व्हा देवा ॥३॥

दुष्ट आचरण ग्वाही माझें मन । मज ठावे गुण दोष माझे ॥१॥

व्याह्याजांवायांचे पंगती दुर्बळ । वंचिजे तो काळ नव्हे कांहीं ॥२॥

तुका ह्मणे आतां जालों शरणागत । पुढिल उचित तुह्मां हातीं ॥३॥

आतां भय नाहीं ऐसें वाटे जीवा । घडलिया सेवा समर्थाची ॥१॥

येथें नाहीं जाली कोणांची निरास । आल्या याचकास कृपेविशीं ॥२॥

तुका ह्मणे येथें नाहीं दुजी परी । राया रंका सरी देवा पायीं ॥३॥

वैष्णवें चोरटीं । आलीं घरासी करंटीं ॥१॥

ज्याचे घरीं खावें ।त्याचें सर्वस्वें ही न्यावें ॥२॥

तुका ह्मणे माग । नाहीं लागों देत लाग ॥३॥

ऐकतों दाट । आले एकांचें बोभाट ॥१॥

हे चि यांची जोडी। सदा बोडकीं उघडीं ॥२॥

तुका ह्मणे न्यावें । ज्याचे त्यासी नाहीं ठावें ॥३॥

आणिकांची सेवा करावी शरीरें । तीं येथें उत्तरे कोरडीं च ॥१॥

आणिकांचे भेटी आडकाठी पडे । येथें तें न घडे वचन ही ॥२॥

आणिकांचे देणें काळीं पोट भरे । येथील न सरे कल्पांतीं ही ॥३॥

आणिकें दंडिती चुकलिया सेवा । येथें सोस हेवा नाहीं दोन्ही ॥४॥

तुका ह्मणे करी आपण्यासारिखें । उद्धरी पारिखें उंच निंच ॥५॥

दुर्जनाची जाती । त्याचे तोंडीं पडे माती ॥१॥

पाहें संतांकडे । दोषदृष्टी सांडी भडे ॥२॥

उंच निंच नाहीं । तुका ह्मणे खळा कांहीं ॥३॥

न करीं उदास । माझी पुरवावी आस ॥१॥

मायबाप बंधुजन। तूं चि सोयरा सज्जन ॥२॥

तुका ह्मणे तुजविरहित । माझें कोण करी हित ॥३॥

जीवन उपाय । वैदेवाणी तुझे पाय ॥१॥

तुटे भवरोग । जेथें सर्व सुखें भोग ॥२॥

तुका ह्मणे विटे । धरियेले जें गोमटें ॥३॥

ऐका हें वचन माझें संतजन । विनवितों जोडुन कर तुह्मां ॥१॥

आमुच्या जीवींचा तो चि जाणे भावो । रकुमाईचा नाहो पांडुरंग ॥२॥

चित्त माझें त्याचे गुंतलेंसे पायीं । ह्मणऊनि कांहीं नावडे त्या ॥३॥

तुका ह्मणे मज न साहे मीनती । खेद होय चित्तीं भंग मना ॥४॥

ऐसा कोणी नाहीं हें जया नावडे । कन्या पुत्र घोडे दारा धन ॥१॥

काय पळे सुखें चोरा लागे पाठी । न घलावी काठी आड तया ॥२॥

जयाचें कारण तो चि जाणे करूं । नये कोणां वारूं आणिकासी ॥३॥

तुका ह्मणे तरी सांपडे निधान । द्यावा ओंवाळून जीव बळी ॥४॥

काय मी अन्यायी तें घाला पालवीं । आणीक वाट दावीं चालावया ॥१॥

धोपट मारग लागलासे गाढा । मज काय पीडा करा तुह्मी ॥२॥

वारितां ही भय कोण धरी धाक । परी तुह्मां एक सांगतों मी ॥३॥

तुका ह्मणे शूर दोहीं पक्षीं भला । मरतां मुक्त जाला मान पावे ॥४॥

नव्हती माझे बोल जाणां हा निर्धार । मी आहें मजूर विठोबाचा ॥१॥

निर्भर मानसीं जालों आनंदाचा । गोडावली वाचा नामघोषें ॥२॥

आतां भय माझें नासलें संसारीं । जालोंसें यावरी गगनाचा ॥३॥

तुका ह्मणे हा तों संतांचा प्रसाद । लाधलों आनंद प्रेमसुख ॥४॥

जरा कर्णमूळीं सांगों आली गोष्टी । मृत्याचिये भेटी जवळी आली ॥१॥

शेवटील घडी बुडतां न लगे वेळ । साधावा तो काळ जवळी आला ॥२॥

तुका ह्मणे चिंतीं कुळींची देवता । वारावा भोंवता शब्द मिथ्या ॥३॥

मागील ते आटी येणें घडे सांग । सुतवेल अंग एका सूत्रें ॥१॥

आवश्यक तेथें आगळा आदर । चाली थोडें फार संपादतें ॥२॥

तुका ह्मणे ॠण फिटे एके घडी । अलभ्य ते जोडी हातां आल्या ॥३॥

साधावा तो देव सर्वस्वाचेसाटीं । प्रारब्ध तुटी क्रियमाण ॥१॥

जिणें दिल्हें त्यासी द्यावा पिंडदान । उत्तीर्ण चरण धरूनि व्हावें ॥२॥

तुका ह्मणे निज भोगईल निजता । नाहीं होइल सत्ता दुजियाची ॥३॥

जळों अगी पडो खान । नारायण भोक्ता ॥१॥

भोजनकाळीं करितां धंदा । ह्मणा गोविंदा पावलें ॥२॥

तुका ह्मणे न लगे मोल। देवा बोल आवडती ॥३॥

संतांसी क्षोभवी कोण्या ही प्रकारें । त्याचें नव्हें बरें उभयलोकीं ॥१॥

संतांपाशीं ज्याचा नुरे चि विश्वास । त्याचे जाले दोष बिळवंत ॥२॥

तुका ह्मणे क्षीर वासराच्या अंगें । किंवा धांवे लागें विषमें मारूं ॥३॥

उदकीं कालवी शेण मलमूत्र । तो होय पवित्र कासयानें ॥१॥

दुखवी तो बुडे सांगडीचा तापा । अतित्याई पापाची च मूर्ति ॥२॥

तुका ह्मणे जेव्हां फिरतें कपाळ । तरी अमंगळ योग होतो ॥३॥

शोकवावा म्यां देहे । ऐसें नेणों पोटीं आहे ॥१॥

जावें वनांतरा। येणें उद्देशें दातारा ॥२॥

तुका ह्मणे गिरी । मज सेववावी दरी ॥३॥

येइल तुझ्या नामा । जाल ह्मणों पुरुषोत्तमा ॥१॥

जगा कथा नांव। निराशेनें नुपजे भाव ॥२॥

तुह्मी साक्षी कीं गा । तुका ह्मणे पांडुरंगा ॥३॥

नेणें जप तप अनुष्ठान याग । काळें तंव लाग घेतलासे ॥१॥

मापें माप सळे चालिली चढती । जाली मग राती काय चाले ॥२॥

तुका ह्मणे चोरा हातीं जे वांचलें । लाभावरी आलें वारिलेशु ॥३॥

कळों आलें ऐसें आतां । नाहीं सत्ता तुह्मांसी ॥१॥

आड ऐसें येतें पाप। वाढे ताप आगळा ॥२॥

तुका ह्मणे गुण जाला । हा विठ्ठला हीनशक्ति ॥३॥

लागों दिलें अंगा । ऐसें कां गा सन्निध ॥१॥

न देखवे पिडला सर्प। दया दर्प विषाचा ॥२॥

तुका ह्मणे भलें । मज तो न वजे साहिलें ॥३॥

धांवा शीघ्रवत । किंवा घ्यावें दंडवत ॥१॥

न धरावा धीर । धांवा नका चालों िस्थर ॥२॥

तुका ह्मणे वाणी । माझी लाजली जी गुणीं ॥३॥

सेवकासी आज्ञा निरोपासी काम । स्वामीचे ते धर्म स्वामी जाणे ॥१॥

भेटीचे तांतडी करीतसे लाहो । ओंवाळावा देहो ऐसें वाटे ॥४॥

तुका ह्मणे माझें करावें कारण । आपुलें जतन ब्रीद कशाला ॥३॥

उद्वेगासी बहु फाकती मारग । नव्हे ऐसें अंग माझें होतें ॥१॥

मज तो अत्यंत दर्शनाची आस । जाला तरि हो नाश जीवित्वाचा ॥२॥

तुका ह्मणे आहे वचनाची उरी । करितों तोंवरि विज्ञापना ॥३॥

दुःखाची संगति । तिच्याठायीं कोण प्रीति ॥१॥

क्षणभंगुर ते ठाव। करूनि सांडावे चि वाव ॥२॥

तुका ह्मणे बरा । ठाव पावलों हा थारा ॥३॥

मेला तरी जावो सुखें नरकासी । कळंकी याविशीं शिवों नये ॥१॥

उगी च कां आलीं नासवावीं फळें । विटाळ विटाळें कालवूनि ॥२॥

तुका ह्मणे लोणी घालोनि शेणांत । उपेगाची मात काय असे ॥३॥

वर्णावे ते किती । केले पवाडे श्रीपति ॥१॥

भाव शुद्ध तरी । सांगितलें काम करी ॥२॥

तुका ह्मणे भोळा देव । परि हा नागवी संदेह ॥३॥

संचितावांचून । पंथ न चलवे कारण ॥१॥

धन वित्त जोडे । देव ऐसें तों न घडे ॥२॥

तुका ह्मणे आड । स्वहितासी बहु नाड ॥३॥

अतित्याई बुडे गंगे । पाप लागे त्याचें त्या ॥१॥

अवचटें अिग्न जाळी । न सांभाळी दुःख पावे ॥२॥

जैसें तैंसें दावी आरसा । नकट्या कैसा पालटे ॥३॥

हेंद†याचें भरितां कान । हलवी मान भोंक रितें ॥१॥

अवगुणी वाटलें चित्त । तया हित आतळे ना ॥२॥

तुका ह्मणे फजितखोरा। ह्मणतां बरा उगा रहा ॥३॥

नाहीं सरो येत जोडिल्या वचनीं । कवित्वाची वाणी कुशळता ॥१॥

काय आगीपाशीं शृंगारिलें चाले । पोटींचें उकले कसापाशीं ॥२॥

तुका ह्मणे येथे करावा उकल । लागे चि ना बोल वाढवूनि ॥३॥

लचाळाच्या कामा नाहीं ताळावाळा । न कळे ओंगळा उपदेश ॥१॥

समय न कळे वेडगळ बुद्धि । विजाती ते शुद्धि चांच चाट ॥२॥

तुका ह्मणे याचा धिक्कार चि बरा । बहुमति खराहूनि हीन ॥३॥

एक धरिला चित्तीं । आह्मीं रखुमाईचा पती ॥१॥

परद्रव्य परनारी । जालीं विषाचिये परी ॥२॥

तुका ह्मणे फार । नाहीं लागत वेव्हार ॥३॥

भेणें पळे डोळसा । न कळे मृत्यु तो सरिसा ॥१॥

संसाराची खंती । मावळल्या तरी शक्ति ॥२॥

तुका ह्मणे हीणा । बुद्धि चुकली नारायणा ॥३॥

अभिमानाचें तोंड काळें । दावी बळें अंधार ॥१॥

लागलीसे पाठी लाज । जालें काज नासाया ॥२॥

तुका ह्मणे कुश्चळ मनीं । विटंबनीं पडिलीं तीं ॥३॥